ائین قادریه

[شهاب قاسمی 2]

یا هو


طریقت قادری که در ایران .ترکیه .عراق .افغانستان .÷اکستان .و هندوستان گسترده است .وجود خود را مدیون اموزش های ((شیخ عبد القادر گیلانی ))است .با این حال واقعیت این است که به گواه تاریخ این فقیه حنبلی قرن ششم هجری طریقتی را پایه گذاری نکرده است و این مهمرا به نسل های بعدی از مریدانش واگذاشت و قادریه تنها از قرن نهم هجری به شکل یک طریقت منسجم در امد .

این طریقت از معدود طریقت های درویشی است که مراسم ذکر ان با خوارق عادات همراه می شود .اما انجام این کارها ((همیشگی نبوده و به اجازه خلیفه و مرحله شور و وجد و شوق درویشان بستگی دارد )).

قادریه به دو شاخه عمده تقسیم می شود ((طالبانی )) و دیگری ((کسنزانی)) .این مراسم به طور معمول هر جمعه در محفل درویشان برگزار می شود .گذشته از ان روزهای مبارک در تقویم مذهبی چون عید قربان .مولود پیامبر (ص) و معراج(28 رجب) نیز می توانند موقعیت های مناسبی برای اجرای این مراسم به حساب ایند .حضور درویشان به روی صحنه و در برابر تماشاچیان لطمه ای به اصالت و کیفیت کار انها وارد نمی کند چرا که درویشان قادری عموما" مردم عادی را از تماشای خود منع نمی کنند .گاه حتی به خصوص در اعیاد مذهبی با نصب بلندگو در خارج خانقاه و پخش صدای مراسم برای تمام محله در ارتباط گیری با مردم عادی اصرار نیز می ورزند .

هر ذکر قادری از دو قسمت تشکیل می شود ((تهلیل یا نشسته)) و ((ذکر توحید یا قیام )) ذکر تهلیل با یک اواز با وزن ازاد شروع می شود که بیشتر به صورت گفتاری _اوازی است .کلام این بخش شامل صلوات .ذکر نام اولیا و معصومین و غیره است .بعد از ان نوبت به چند اواز موزون می رسد که می تواند تمام ذکر تهلیل را در بر گیرد .هر اواز شامل یک تم کوتاه چند میزانی است بر روی اشعار کلاسیک فارسی یا کردی کهبه همراه چند دف مکرارا" اجرا می شود .قطعات پیچیده تر چیزی از یک تصنیف کم ندارد .از معروفترین انها می توان به ((ما در دو جهان غیر خدا کاری نداریم)).((از من چرا رنجیده ای )) و ((باز هوای وطنم ارزوست )) اشاره کرد .این بخش با تاثیر گذا ری عمیقی که ناشی از قدرت مقاومت ناپذیر ریتم های اجرا شده توسط دف های پر طنین است .نوعی سماع صوفیانه محسوب می شود .

[شهاب قاسمی 2]

در ذکر قیام یا توحید که بلا فاصله پس از ذکر تهلیل اغاز می شود همه شرکت کنندگان بر می خیزند و به همراهی دف و ساز کوبه ای دیگری که طبل یا تاس گفته می شود به اجرای ضربی ذکرهایی از قبیل
((الله .حی هو .حی الله)) و غیره می پردازند .گاه اتفاق می افتد که بر زمینه ذکر مکرر اوازی موزون توسط یک یا چند درویش اجرا می شود که ترکیبی سخت زیبا و مو ثر پدید می اورد .سرعت در این بخش با افت و خیز هایی رفته رفته افزایش می یابد و اغلب در این حالت ریتم های دوتایی به طرز نامحسوسی و با افزایش سرعت به ریتم های سه تایی تبدیل می شوند .شرکت کنندگان که از ابتدای قیام موهای خود را باز کرده و روی شانه ها می ریزند با حرکات موزون و دم و بازدم های پر صدا ذکر های خود را همراهی می کنند .به تدریج همگان به وجد می ایند و مراسم به مرحله ای نزدیک می شود که هر کس ذکر خود را می گوید بدون دغدغه هماهنگی با دیگران .سرعت بار دیگر افزایش می یابد و یک دقیقه قبل از پایان با سکوت دفها ذکر بسیار سریعی خوانده می شود و مراسم که می تواند از سه ربع ساعت تا بیش از دو ساعت به طول انجامد با ذکر ((الله الله الله هی )) و فاتحه به پایان می رسد.


((اللهم صل علی سیدنا محمد الوصف و الوحی و الرساله و الحکمه و علی اله و صحبه و سلم تسلیما))